توسط : مثبت نیوز – پرسش اصلی این است که چرا خودروها تکمیل نمیشوند؟ آیا سایپا به تنهایی مسئول این وضعیت است یا عوامل دیگری نیز در شکلگیری این بحران نقش دارند؟
بخش مهمی از زنجیره تأمین قطعات صنعت خودروی ایران به شرکت کروز وابسته است. خودروسازان داخلی و حتی بسیاری از مونتاژکاران برای تأمین بخشی از قطعات خود ناگزیر به همکاری با این شرکت هستند.
تا پیش از سال ۱۴۰۳، روال همکاری میان خودروسازان و قطعهسازان به این شکل بود که قطعات تحویل داده میشد، خودرو تولید و عرضه میشد و سپس مطالبات قطعهساز پرداخت میشد. اما پس از آنکه کروز به سهامداری ایرانخودرو رسید، به اعتقاد برخی فعالان بازار، تضاد منافع میان این شرکت و سایر خودروسازان، بهویژه سایپا، شکل گرفت.
برخی فعالان صنعت خودرو، از جمله مدیران و کارشناسان نزدیک به سایپا، معتقدند کروز با کاهش عرضه قطعات، عملاً شرایط تولید را به زیان سایپا تغییر داده است. بر اساس یکی از گزارشهای منتشرشده، پرداختهای سایپا به کروز به ۱۳۷ درصد افزایش یافته، اما در مقابل، عرضه قطعات از سوی کروز به این شرکت ۵۱ درصد کاهش داشته است.
اگر این ادعاها درست باشد، کاهش تولید سایپا میتواند به افزایش سهم ایرانخودرو در بازار منجر شود؛ موضوعی که به اعتقاد منتقدان، روند خصوصیسازی ایرانخودرو را موفقتر جلوه میدهد و همزمان این گزاره را تقویت میکند که سایپا به دلیل ساختار نیمهدولتی خود ناکارآمد است و باید به بخش خصوصی واگذار شود.
منابع آگاه می گویند در این صورت، کروز در ابتدای صف متقاضیان اصلی خرید سهام سایپا زنبیل گذاشته است. تصاحب ۴۳ درصد سهام دومین خودروساز کشور، انگیزهای است که به باور برخی منتقدان، میتواند زمینهساز ایجاد اختلال در بازار قطعات باشد.
البته اگر روایت کروز را مبنا قرار دهیم، این شرکت احتمالاً مشکلات ارزی، محدودیتهای ناشی از تحریمها و دشواری تأمین مواد اولیه را علت کاهش تولید قطعات عنوان خواهد کرد و خواهد گفت که در چنین شرایطی، ناچار بوده اولویت تأمین را به ایرانخودرو اختصاص دهد.
در حال حاضر حدود ۱۷ درصد قطعات مورد نیاز سایپا توسط کروز تأمین میشود. بنابراین نخستین پرسشی که مطرح میشود این است که اگر این شرکت در تأمین قطعات اختلال ایجاد کرده، چرا سایپا از سایر قطعهسازان استفاده نمیکند؟
بررسی های رویداد۲۴ در گفت وگو با برخی فعالان صنعت خودرو که از نزدیک با فعالیت های سایپا آشنا هستند نشان می دهد سایپا مدعی است که هر شرکتی که این خودروساز برای جایگزینی کروز به سراغ آن رفته، پیش از آن به نوعی تحت مالکیت یا نفوذ کروز قرار گرفته است. حتی در برخی موارد نیز گفته میشود شرکتهای قطعهسازی با چراغ سبز کروز همکاری محدودی با سایپا داشتهاند و عملاً امکان جایگزینی کامل را از این خودروساز گرفتهاند. در مواردی هم شرکتها با چراغ سبز کروز به سایپا قطعه دادهاند و به این ترتیب باز هم مسیر پیدا کردن یک آلترناتیو واقعی را برای سایپا بستهاند.
در چنین شرایطی، تنها راه باقیمانده برای سایپا، ایجاد خطوط تولید جدید یا توسعه شبکه تأمین مستقل است؛ راهکاری که هم زمانبر است و هم سرمایهگذاری سنگینی میطلبد.
اکنون سایپا با حدود ۵۲ هزار خودروی ناقص و سرمایهای نزدیک به ۴۰ هزار میلیارد تومان که در پارکینگها متوقف مانده، ناچار است هرچه سریعتر راهکاری برای خروج از این بحران پیدا کند. در غیر این صورت، هرچه وضعیت این شرکت بحرانیتر شود، ارزش آن برای متقاضیان خرید، از جمله کروز، کرمان موتور، بابک زنجانی و دیگر بازیگران علاقهمند، جذابتر خواهد شد.
