توسط : مثبت نیوز – شاید بزرگترین متغیر آینده خاورمیانه نه یک خط لوله باشد و نه یک بندر؛ بلکه رابطه دمشق با حزبالله لبنان است. برای سالها، سوریه حلقه اتصال میان ایران و حزبالله بود. جغرافیا به ایران اجازه میداد از مسیر عراق و سوریه، ارتباط خود را با لبنان حفظ کند؛ مسیری که برای تهران فقط یک جاده نبود، بلکه بخشی از عمق راهبردی آن در منطقه محسوب میشد.
اما تغییرات سیاسی سوریه این معادله را وارد مرحلهای تازه کرده است. آیا سوریه جدید دوباره اجازه خواهد داد این مسیر شکل بگیرد، یا تلاش خواهد کرد خود را از این شبکه امنیتی فاصله دهد؟یا اینکه این الگو کاملا برعکس شود و اسرائیل بالاسر ایران بیاید؟
از زمانی که تام باراک لباس فرستاده آمریکا را به تن کرد که پیشینه او مجالی در این گزارش نیست چراکه همان پیشینه گویای شرایط فعلی است، فشار را بر دولت الشرع افزایش داد که اگر پیشرفت و قدرت میخواهی به لبنان نفوذ کن! سناریویی که اگر به رویارویی مستقیم تبدیل شود، میتواند یکی از بزرگترین تغییرات امنیتی خاورمیانه در سالهای اخیر باشد و حتی شاید سرنوشت جنگ ایران را هم رقم بزند. از این زوایه است که یک لوله نفت مهم میشود چراکه سرنوشت میلیونها انسان در گروه این قراردادهای اقتصادی نهفته است.
جنگ میان دمشق و حزبالله فقط یک درگیری میان دو طرف نخواهد بود. این جنگ میتواند زنجیرهای از پیامدها را ایجاد کند که نخستین حلقه آن، ایران خواهد بود. اگر سوریه به یک مسیر بسته برای حزبالله تبدیل شود، انتقال پشتیبانی ایران به لبنان دشوارتر خواهد شد. مسیری که سالها یکی از مهمترین ابزارهای نفوذ منطقهای تهران بود، ممکن است با موانع جدیدی روبهرو شود.
تضعیف مسیر ارتباطی ایران از عراق و سوریه به لبنان، میتواند بر شبکههای لجستیکی و تجاری منطقه تأثیر بگذارد؛ مسیری که در سالهای گذشته یکی از محورهای مهم ارتباطی تهران با سواحل مدیترانه محسوب میشد.در همین چارچوب، حضور احمد الشرع در ترکیه و دیدار مجدد او با ترامپ حائز اهمیت بود و دیدار الزیدی با ترامپ هم بود. با توجه به قراردهای کلانی که با طرف آمریکایی بسته شده و با توجه به اقدامات دولت تازه نفس او در دستگیری برخی از شیعیان عراق با اتهام فساد خبرهای خوشی همسایه غربی به گوش نمیرسد اقداماتی که نشان میدهد ظاهرا الزیدی در راستای تلاش امریکا در پی تضعیف مقاومت است که اگر به ثمر برسد ایران در واقع در یک محاصره جدی قرار خواهد گرفت.
گزارشها از سوریه حاکی است که نیروهای وابسته به دولت احمد الشرع (ابومحمد الجولانی) یک محموله تسلیحاتی را که گفته میشود در یک تانکر سوخت عراقی و با هدف انتقال به حزبالله لبنان مخفی شده بود، توقیف کردهاند؛ اقدامی که در کنار تحولات مرزی سوریه و لبنان، گمانهزنیها درباره تغییر نقش دمشق در معادلات منطقهای را افزایش داده است.
بر اساس گزارشهای منتشرشده در برخی رسانهها و کانالهای منطقهای، حکومت جدید سوریه اعلام کرده است که یک محموله تسلیحاتی را که در یک تانکر سوخت عراقی پنهان شده بود، کشف و ضبط کرده است. ادعا شده که مقصد این محموله، حزبالله لبنان بوده است.
این تحول در حالی رخ میدهد که در ماههای اخیر موضوع روابط گروههای مسلح سوری با حزبالله لبنان و تغییر وضعیت مسیرهای انتقال سلاح در منطقه، به یکی از محورهای بحثهای امنیتی تبدیل شده است.
در همین ارتباط، برخی منابع نزدیک به جریانهای منطقهای مدعی شدهاند که پیش از این، گروههای مسلح فعال در سوریه، حتی پس از سقوط حکومت بشار اسد، امکان معامله و انتقال برخی تجهیزات نظامی به حزبالله را فراهم میکردند.
در یکی از ویدئوهای منتشرشده در شبکههای اجتماعی، فردی به نام اسماعیل النجار مدعی شده است که «گروههای سوری، از جمله جریانهای نزدیک به الجولانی، در دورههایی بیشتر از دولت بشار اسد به حزبالله سلاح فروختهاند» و اکنون شرایط تغییر کرده است.
با این حال، این ادعاها از سوی منابع مستقل تأیید نشده و مشخص نیست ابعاد واقعی چنین ارتباطاتی تا چه اندازه بوده است. به این خبر اشاره شد تا اهمیت این نقاط ژئوپلوتیک برای کشورمان کاملا مشخص شود که در حال از دست دادن چه چیزی هستیم؟
همزمان با این تحولات، گزارشهایی درباره وضعیت روستای شیعهنشین «المزرعه» در سوریه منتشر شده است. برخی منابع مدعی شدهاند نیروهای وابسته به حکومت جدید سوریه آب و برق این منطقه را قطع کرده و به ساکنان آن مهلت دادهاند تا منطقه را ترک کنند.
منتقدان این اقدام را دارای ابعاد مذهبی و امنیتی میدانند، اما برخی تحلیلگران معتقدند مسئله ممکن است فراتر از اختلافات مذهبی باشد و به اهمیت جغرافیایی این منطقه بازگردد. المزرعه در نزدیکی مسیرهای ارتباطی منتهی به مرز لبنان قرار دارد؛ منطقهای که از نظر نظامی و لجستیکی برای کنترل مسیرهای رفتوآمد میان سوریه و دره بقاع لبنان اهمیت دارد.
بر همین اساس، برخی تحلیلها این احتمال را مطرح کردهاند که تحولات اخیر میتواند بخشی از تلاش دمشق برای افزایش کنترل بر مناطق مرزی و محدود کردن نفوذ حزبالله لبنان باشد.
از ایران که بگذریم این موضوع همچنین از زاویه رقابت قدرتهای بزرگ اهمیت پیدا کرده است؛ زیرا سوریه در نقطه اتصال شرق مدیترانه، عراق، ترکیه و مسیرهای انرژی منطقه قرار دارد.
ناظران منطقه معتقدند آمریکا ممکن است در حال تعریف نقش جدیدی برای حکومت سوریه در معادلات امنیتی منطقه باشد؛ در حالی که حامیان این رویکرد آن را بخشی از تلاش برای تثبیت وضعیت جدید سوریه و تعامل با ساختار سیاسی تازه این کشور میدانند.
