صادرات نفت کشورهای عربی چه تغییری کرده؟

مثبت نیوز – در بخش نفت و انرژی به داده‌های واحد تحقیقات انرژی attaqa و کپلر استناد شده است.

این داده‌ها نشان می‌دهد بیشترین آسیب در بخش درآمدهای نفتی ناشی از عدم عبورومرور از تنگه هرمز مربوط به کشورهای کویت و قطر بوده و کمترین آسیب نیز به ترتیب به عربستان سعودی و سپس امارات وارد شده است. در ادامه به بررسی وضعیت تجارت نفتی این کشورها پرداخته شده است.

عربستان سعودی
بر اساس داده‌های واحد تحقیقات انرژی attaqa و کپلر، گرچه عربستان سعودی پس از شروع جنگ توانسته تا 7 میلیون بشکه نفت از طریق خط لوله شرق به غرب جابه‌جا کند؛ اما حجم ماهانه صادرات نفت خام این کشور در ماه مارس و ‌آوریل به ترتیب 4.4 و 4.8 میلیون بشکه در روز گزارش شده؛ عددی که طی سال گذشته بین 7.5 تا 8 میلیون بشکه بوده است. بر اساس میانگین صادرات نفت خام و مشتقات عربستان سعودی که از طریق دریا حمل می‌شود، در سال 2025 حدود 7 میلیون و 410 هزار بشکه در روز و در سال ۲۰۲۴ حدود ۷ میلیون بشکه ثبت شده است.

قطر
کشور قطر در حوزه انرژی در سطح جهان به‌جای اینکه با نفت شناخته شود، عمدتاً با صادرات گاز ال‌ان‌جی (LNG) شناخته می‌شود. بر اساس داده‌های رسمی، در سال 2025 قطر با صادرات بیش از 81 میلیون تن LNG حدود 20 درصد از صادرات جهانی این محصول را در دست داشته است. تا قبل از جنگ ایران، قطری‌ها ماهانه بین 6.5 تا 7 میلیون تن و حتی نزدیک به 8 میلیون تن LNG صادر کرده‌اند، اما این مقدار با سقوط 83 درصدی به 1.2 میلیون تن در ماه مارس رسیده و در ماه‌های آوریل و مه تقریباً نزدیک به صفر بوده است. در بخش نفت نیز طبق داده‌های واحد تحقیقات انرژی attaqa مستقر در واشنگتن، میانگین صادرات نفت خام و مشتقات نفتی قطر در سال ۲۰۲۵ به حدود یک‌میلیون و 40 هزار بشکه در روز رسید که ۵۹ درصد از آن مربوط به صادرات نفت و تقریباً ۴۲ درصد از آن مربوط به مشتقات نفتی بوده است. مجموع صادرات نفت و مشتقات نفتی این کشور که تا ژانویه 2026 به یک‌میلیون و 120 هزار بشکه رسیده بود، در فوریه (28 فوریه شروع جنگ ایران) به یک‌میلیون و 50 هزار بشکه رسیده و در ماه مارس حدود 135 هزار بشکه به ثبت رسیده و در آوریل آماری برای آن ارائه نشده؛ اما باتوجه‌به محدودیت‌های شدید عبورومرور از تنگه هرمز بعید است رقم آن بالا باشد.

کویت
درحالی‌که امارات و عربستان سعودی توانستند بخش قابل‌توجهی از صادرات نفت خود را از طریق خط لوله به خارج از تنگه هرمز انتقال داده و درآمد‌های ارزی خود از صادرات نفت را حفظ کنند؛ اما بر اساس داده‌های تانکرترکرز و کپلر، کویت در طول ماه ‌آوریل هیچ بشکه نفت خامی صادر نکرده که این اتفاق اولین اختلال پس از پایان جنگ خلیج‌فارس در سال ۱۹۹۱ به شمار می‌رود. طبق داده‌های کپلر و مؤسسه تحقیقات انرژی الطاقه، صادرات نفت کویت با در نظر گرفتن مشتقات نفتی در سال ۲۰۲۵ معادل 2 میلیون و 13 هزار بشکه در روز بوده است.

امارات
بر اساس داده‌های واحد تحقیقات انرژی مستقر در واشنگتن حجم صادرات نفت خام، بنزین، گازوئیل، سوخت جت، نفت کوره، ال‌پی‌جی و صادرات پالایشگاهی امارات در سال 2025 حدود 4.5 میلیون بشکه بوده که از این مقدار، سهم نفت‌خام ۶۹ درصد و سهم فراورده‌های نفتی تصفیه‌شده ۳۱ درصد بوده است. در ماه‌های اخیر یعنی مارس و ‌آوریل صادرات نفتی (نفت‌خام و مشتقات) به 2.1 تا 3 میلیون بشکه در روز رسیده که کاهش 53 درصدی در مارس و کاهش 33 درصدی در ‌آوریل، نسبت به سال گذشته داشته است. با وجود اینکه امارات تحت تأثیر اختلال در ترافیک کشتیرانی در تنگه هرمز قرار گرفته؛ اما این کشور خط لوله جایگزین «حبشان-فجیره» را با حداکثر ظرفیت به کار گرفت که توانست نفت‌خام را از میادین خشکی در ابوظبی به بندر فجیره به خارج از تنگه هرمز منتقل کند. این خط لوله ظرفیتی بین ۱.۵ تا ۱.۸ میلیون بشکه در روز دارد و تقریباً به نیمی از صادرات این کشور اجازه می‌دهد بدون نیاز به عبور از تنگه هرمز، مستقیماً به اقیانوس هند دسترسی داشته باشد.

بحرین
در میان کشور‌های عربی حوزه خلیج‌فارس، وضعیت اقتصادی بحرین بسیار متفاوت‌تر از کشور‌های دیگر است. اقتصاد بحرین در سال‌های اخیر با وجود ثبات نسبی در شاخص‌های کلان، همچنان زیر فشار ترکیبی از کسری بودجه مزمن، بدهی سنگین و وابستگی ساختاری به حمایت‌های مالی خارجی قرار دارد؛ وضعیتی که این کشور کوچک خلیج‌فارس را در زمره بدهکارترین اقتصاد‌های منطقه قرار داده است. گرچه هنوز آماری از وضعیت درآمد‌های نفتی این کشور منتشر نشده؛ اما کارشناسان می‌گویند باتوجه‌به بحران اقتصادی قبل از جنگ در این کشور، وضعیت بحرین بدتر از سایر کشورهاست.