توسط : مثبت نیوز – در شب هفتم ژوئن ۲۰۲۶ (۱۷ خرداد ۱۴۰۵)، چیزی در آسمان شمال سرزمینهای اشغالی روشن شد که تنها یک موشک نبود، بلکه پیامی بود که باید دههها در اذهان بماند. رسانههای جهان این رویداد را اولین حمله موشکی ایران به اسرائیلیها پس از آتشبس خواندند و تحلیلگران عمدتاً آن را در قاب آشنای «تشدید تنش» یا «واکنش انتقامی» گذاشتند.
آیا ایران در این حمله صرفاً به نقض آتشبس پاسخ داد یا گام اول در مسیر تبدیل شدن به یک «قدرت تضمینکننده» (Guarantor Power (قدرتی که اجرای توافقها را نهفقط برای خود، بلکه برای دیگران نیز تضمین میکند) را برداشت؟ ساختار این یادداشت بر سه وجه و دو سؤال استوار است؛ نخست، سطح آستانهای که ایران مشخص کرده بود و در مقطع زمانی موردنظر فعال شد، دوم، پیکار بر سر «دکترین ارتباط» (Linkage Doctrine) در برابر «دکترین جداسازی» (Separation Doctrine) و سوم، معنای آنچه در ادبیات بازدارندگی «نمایش معتبرسازی» (Credibility Display) نامیده میشود.
وزیر امور خارجه ایران در سخنان و یکی از پیامهای منتشرشده خود در رسانهها تأکید کرده بود آتشبس میان ایران و آمریکا بدون هیچ ابهامی آتشبس در همه جبهههاست و نقض آن در یک جبهه به معنای نقض آتشبس در همه جبهههاست. شاید در زمان مطرح شدن این جمله، برخی آن را یک موضعگیری ساده قلمداد کردند، اما واقعیت این بود که ایران با این اقدام، یک «آستانه هشدار» (Tripwire) را طراحی کرده بود. مفهوم «تریپوایر» (Tripwire) که در فارسی میتوان آن را «سیمماشه» یا «سیمکشی انفجاری» که لمس آن بلافاصله فعالکننده پاسخ است یا «آستانه خودکار» ترجمه کرد، از ادبیات راهبردی دوران جنگ سرد میآید و توماس شلینگ (Thomas Schelling)، اقتصاددان و نظریهپرداز راهبردی برنده جایزه نوبل، در کتاب ماندگار خود با عنوان «راهبرد تعارض» و در قالب نظریه «تعهد پیشگیرانه» این مفهوم را تشریح کرده است. تریپوایر به این معنی است که یک قدرت بهجای اینکه هر بار در لحظه تصمیم بگیرد که آیا وارد درگیری شود یا خیر، از پیش «خط قرمز خودکار» تعریف میکند که عبور از آن بدون نیاز به تصمیم جدید پاسخ را فعال میکند. هدف این کار کاهش هزینه تردید برای خود و افزایش هزینه آزمایش برای حریف است. به زبان سادهتر اگر یک قدرت بگوید «اگر این خط رد شود، پاسخ میدهم»، حریف میداند آزمایشکردن آن خط، دیگر به معنای «شاید پاسخ بگیرم» نیست، بلکه به معنای «قطعاً پاسخ میگیرم» است. واقعیت این است که اسرائیلیها با تجربهای که از تقابل با ایران دارند، بهخوبی متوجه این سطح آستانه شده بودند. وقتی در هفته اول خرداد بمبارانهای گسترده جنوب لبنان آغاز شد و بعد در روز هفتم ژوئن صهیونیستهای جنایتکار بدون هشدار قبلی به ضاحیه در حومه جنوبی بیروت حمله کردند، تریپوایر ایران فعال شد. ایران در همان روز موشکهای خود را شلیک کرد. اما نکته اینجاست، این پاسخ، از منظر زمانی و منطق آن «واکنش» به معنای رایج نبود و این در واقع، اجرای تعهد از پیش اعلامشده بود. تفاوت این دو در ادبیات بازدارندگی تفاوت میان بازیگر عصبانی و بازیگر معتبر است.
