توسط : مثبت نیوز – بحران آب در استان تهران دیگر فقط به کاهش بارندگی یا افت ذخایر سدها محدود نیست؛ آنچه اکنون در شرق و شمالشرق استان تهران جریان دارد، به گفته کارشناسان، وارد مرحلهای عمیقتر و پیچیدهتر شده که از آن با عنوان «خشکسالی هیدرولوژیک» یاد میشود؛ مرحلهای که در آن حتی بارشهای مقطعی و سنگین نیز توان احیای سفرههای زیرزمینی و بازگرداندن تعادل آبی را ندارند.
توسعه شتابزده ویلاسازی، رشد جمعیت، برداشت بیرویه از منابع زیرزمینی و تداوم شش سال خشکسالی، اکنون مناطقی مانند لواسانات، پردیس، رودهن و دماوند را به کانون بحران آب زیرزمینی در شرق استان تهران تبدیل کرده است.
وضعیت آب زیرزمینی در لواسان بزرگ و کوچک و رودبار قصران کاملاً تحت تأثیر سازندهای سخت بالادست و نفوذپذیری سطحی است. به دلیل ساختوسازهای گسترده در شیبها و حفر چاههای عمیق و نیمهعمیق برای باغویلاها، تراز ایستابی در سفرههای محلی و آبرفتهای کمژرفای پادگانههای رودخانهای افت شدیدی را نشان میدهد.
توسعه شهری ناگهانی روی سازندهای سخت و بارگذاری بیش از حد جمعیت، بهویژه در پروژههای مسکن مهر، بحران آب زیرزمینی را تشدید کرده است. دشت پردیس و رودهن برخلاف دشتهای جنوبی تهران، فاقد آبرفت وسیع و مناسب برای ذخیرهسازی آب است و منابع زیرزمینی این مناطق عمدتاً محدود به زونهای خردشده گسلی مانند گسل پردیس، مشا و شمال تهران و همچنین آبهای کارستی ناپایدار است.
زرگترین و نگرانکنندهترین آنومالی منفی آب زیرزمینی در شرق استان تهران در این منطقه دیده میشود. دشت هومند-آبسرد عملاً به یک دشت ممنوعه و بحرانی تبدیل شده است. هجوم بیسابقه ویلاسازی و حفر هزاران حلقه چاه غیرمجاز برای استخرها و آبیاری فضای سبز، توازن هیدرولوژیکی دشت را نابود کرده است.
در مناطقی از آبسرد و گیلاوند، افت سطح آبهای زیرزمینی در سالهای اخیر به ارقامی بین ۴۰ تا بیش از ۶۰ متر رسیده است. یعنی چاهها مدام باید کفشکنی شوند و به سنگ کف نزدیکتر گردند.
در ششمین سال خشکسالی، ورودی رودخانه لار به حداقل ممکن رسیده و به دلیل فرار شدید آب کارستی، تراز سد به زیر «حجم مُرده» متمایل شده است. بارندگیهای اخیر هم اثری بر بهبود وضعیت این سد نداشتهاند. فرار آب ساختاری همزمان با سقوط دبی پایه رودخانه لار به کمترین میزان ثبتشده همچنان مشکل سد لار است.
سد ماملو دچار خشکی نزدیک به خط قرمز است. به دلیل کاهش شدید خروجی سد لتیان و نبود پساب و روانآب باکیفیت در حوضه جاجرود، ورودی این سد به شکل بیسابقهای افت کرده و عملاً توان تامین آب جنوب شرق تهران و پیشوا و ورامین را از دست داده است. افت شدید تراز هیدرولیکی و کسری انباشته ۶ ساله مخزن مشکل مداوم این سد است.
سد لتیان -با مخزن حدود ۱۰۰ میلیون متر مکعبی- که در سالهای نرمال به سرعت پر میشد، اکنون به دلیل ششمین سال خشکسالی و سقوط ورودی رودخانههای افجه و جاجرود، با تراز منفی تاریخی روبهروست. سرعت بالای تبخیر و رسوبگذاری شدید ناشی از رگبارهای بیحاصل برای مخزن لتیان تداوم دارد.
کاهش شدید دبی رودخانه کرج باعث شده ورودی سد امیرکبیر به پایینترین ارقام ثبتشده چند دهه اخیر برسد و حجم مفید سد پاسخگوی نیاز غرب تهران نباشد.
سد طالقان نیز به دلیل شش سال برداشت مداوم و کاهش ورودیهای حوضه شاهرود، به ترازهایی رسیده که بازسازی آن سالها زمان خواهد برد. حجم ورودی به این سد نیز رکورد کمترین میزان تاریخی را لمس کرده است.»
