توسط : مثبت نیوز – دولت دونالد ترامپ با دولت جدید سوریه و اسرائیل به تفاهمهایی دست یافته است تا مواد هستهای باقیمانده از برنامه هستهای محرمانه رژیم بشار اسد از یک سایت مخفی در سوریه خارج شود. قرار است آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز در این روند نقش اصلی داشته باشد.
اهمیت این پرونده از آنجا ناشی میشود که واشنگتن و آژانس بینالمللی انرژی اتمی تلاش کردند از طریق یک راهحل دیپلماتیک، مواد هستهای موجود در این سایت حساس را ایمن کنند و مانع از شکلگیری بحرانی شوند که میتوانست به رویارویی میان اسرائیل و سوریه منجر شود و حتی احتمال ورود ترکیه به ماجرا را نیز مطرح کند.
مقامهای آمریکایی این اتفاق را نشانهای از رویکرد دولت ترامپ در قبال سوریه میدانند و معتقدند روابط نزدیک واشنگتن با دولت جدید سوریه به آمریکا اجازه داده است یک بحران بالقوه خطرناک را پیش از تبدیل شدن به یک رویارویی جدی، مدیریت و خنثی کند.
برای درک اهمیت این پرونده، باید به سالها قبل بازگشت؛ زمانی که حکومت بشار اسد یک برنامه هستهای مخفی را دنبال میکرد که محور اصلی آن رآکتور هستهای الکِبَر (Al-Kibar) بود.
اسرائیل در سال ۲۰۰۷ این رآکتور را بمباران کرد و در نتیجه، بخش عمده برنامه هستهای سوریه از بین رفت. با این حال، همه آثار آن برنامه نابود نشد. چندین مرکز تحقیق و توسعه و همچنین سایتهای نگهداری و ذخیرهسازی مرتبط با این برنامه همچنان باقی ماندند؛ هرچند این تأسیسات عمدتاً غیرفعال بودند.
در میان تأسیسات باقیمانده از برنامه هستهای سوریه، یک مکان بیش از دو سال است که توجه اسرائیل را به خود جلب کرده است؛ سایتی که با نام «سایت ۹۹» شناخته میشود.
به گفته دو مقام اسرائیلی، رژیم اسد در این محل مواد هستهای را نگهداری میکرد که بخشی از پروژه رآکتور هستهای الکِبَر بوده است.
یک مقام آمریکایی اعلام کرد این مواد شامل کیک زرد (Yellowcake) بوده است؛ مادهای پودری که از سنگ معدن اورانیوم به دست میآید و میتواند در مراحل بعدی فرآوری شود و در نهایت، در چارچوب چرخه سوخت هستهای، تحت فرآیند غنیسازی قرار گیرد.
این مقام آمریکایی همچنین گفت رژیم اسد سایر بقایا و «مواد باقیمانده» از سایت الکِبَر را نیز در «سایت ۹۹» نگهداری کرده بود.
با این حال، این مواد در شرایط موجود نمیتوانند برای ساخت یک سلاح هستهای مورد استفاده قرار گیرند. اما به گفته مقام آمریکایی، وجود آنها همچنان یک نگرانی امنیتی ایجاد میکند، زیرا میتوان از این مواد در ساخت «بمب کثیف» استفاده کرد.
بمب کثیف یک وسیله انفجاری متعارف است که برخلاف سلاح هستهای، انفجار هستهای ایجاد نمیکند، بلکه با انفجار مواد رادیواکتیو، آنها را در محیط پراکنده میکند و موجب آلودگی یک منطقه میشود.
مقامهای اسرائیلی همچنین گفتند نیروهای دفاعی اسرائیل مدت کوتاهی پس از سقوط رژیم اسد، ورودیهای این سایت را بمباران کردند تا از دسترسی به آن جلوگیری شود.
چند هفته پیش افرادی که از طرف اسرائیل این سایت را زیر نظر داشتند، حرکتهایی را در منطقه شناسایی کردند که موجب شد مقامهای اسرائیلی به این نتیجه برسند که دولت جدید سوریه ممکن است از تفاهمهای قبلی عقبنشینی کرده و در تلاش باشد به مواد هستهای موجود در سایت دسترسی پیدا کند.
مقامهای اسرائیلی حتی نگران شدند که ترکیه در تلاش برای کمک به دولت سوریه جهت دستیابی به مواد هستهای باشد.
در چنین شرایطی، احتمال تبدیل شدن یک پرونده محرمانه هستهای به یک بحران منطقهای افزایش یافت؛ بحرانی که میتوانست تنها به رابطه دمشق و تلآویو محدود نماند.
با این حال، واشنگتن تلاش کرد مانع از هرگونه اقدام نظامی شود.
