توسط : مثبت نیوز – رسانههای آمریکایی و ایرانی هر کدام محتوایی را از بندهای مذاکره منتشر کردهاند و حالا دو متن با تفاوتهایی مهم داریم. این یعنی در همین آغاز کار، جنگ روایتها بهموازات جنگ پای میز مذاکره در جریان است.
خبرگزاری مهر در ایران و پایگاه اکسیوس در آمریکا دو گزارش متفاوت از محتوای مورد توافق ایران و آمریکا منتشر کردند. در گزارشهای منتشرشده درباره یادداشت تفاهم احتمالی بین ایران و آمریکا، این دو رسانه جزئیات متفاوتی ارائه دادهاند. البته خبرگزاری مهر تأکید دارد که این متن نهایی نیست و همچنان نیازمند بررسی و نهاییشدن در نهادهای ذیربط در ایران است. اصلیترین اختلاف آن است که اکسیوس به ۵ محور اشاره کرده، درحالیکه مهر ۱۴ محور را تشریح کرده است. در ادامه، مقایسه ۵ محور مشترک همراه با توضیح تفاوتها آورده میشود.
اول؛ ذخیره اورانیوم غنیشده
آکسیوس: کاهش اورانیوم با غنای بالا در ایران زیر نظر بازرسان سازمان ملل. هرگونه گام در برنامه هستهای منوط به توافق دوم است.
مهر: پس از آزادسازی نیمی از پولهای بلوکهشده، تعلیق تحریمهای نفتی و رفع محاصره دریایی؛ توافق نهایی درباره سرنوشت مواد غنیشده، غنیسازی، رفع تحریمها و بازسازی اقتصاد ایران انجام میشود.در واقع، آکسیوس بر نظارت فوری آژانس و شرط شدن توافق دوم تأکید دارد، اما مهر موضوع هستهای را به بعد از گامهای اقتصادی -سه گام مهم- موکول میکند. یعنی از نظر گزارش مهر، امتیازات اقتصادی پیششرط ورود به بحث هستهای است. این تفاوت بسیار مهم است و باید دید در متن نهایی کدام مورد خواهد آمد.
دوم؛ وضعیت تنگه هرمز
تنگه هرمز شاید برای بسیاری از ایرانیها مهمترین بخش تفاهمنامه باشد. در این موضوع مهم هم دو روایت متفاوت از دو رسانه ایرانی و آمریکایی را شاهد هستیم.
آکسیوس: بازگشایی فوری تنگه بدون عوارض و بازگشت به حجم حملونقل پیش از جنگ 40 روزه؛ در مقابل، محاصره آمریکا لغو میشود. تسهیلات موقت تحریمی برای فروش ۶۰ روزه نفت به ایران داده میشود.
مهر: بازگشایی تنگه هرمز ظرف ۳۰ روز با ترتیبات ایران؛ رفع کامل محاصره دریایی در ۳۰ روز؛ تعهد آمریکا به خروج نیروهایش از پیرامون ایران. آکسیوس بازگشایی تنگه را در قبال و ما به ازای لغو محاصره دریایی آمریکا میبیند و رفع تحریم نفتی ایران را موقت و محدود گزارش میکند، اما مهر از «رفع کامل محاصره»، «خروج نیروهای آمریکا» و «ترتیبات ایرانی» سخن میگوید که نشاندهنده اختلاف عمیق در سطح و مدت امتیازات است. موضوع خروج نیروهای آمریکایی از اطراف ایران، موضوع مهمی است که به نظر میرسد رسانههای آمریکایی علاقه ندارند در مورد آن صحبت کنند.
سوم؛ پولهای بلوکهشده ایران
آکسیوس: دسترسی ایران به بخشی از وجوه بلوکهشده در قطر برای خرید کالاهای بشردوستانه از طریق سازوکاری.
مهر: آزادسازی ۲۴ میلیارد دلار از پولهای بلوکهشده طی ۶۰ روز مذاکرات نهایی. نیمی از این مبلغ پیش از شروع مذاکرات در اختیار ایران قرار میگیرد. تفاوت مهمی در اینجاست؛ چه آنکه آکسیوس صرفاً دسترسی محدود و مشروط (برای کالاهای بشردوستانه) را مطرح میکند، اما مهر از آزادسازی کامل یک رقم مشخص (۲۴ میلیارد دلار) با زمانبندی روشن خبر میدهد. این یکی از بزرگترین شکافهای گزارشهاست.
چهارم؛ تمدید آتشبس
آکسیوس: تمدید آتشبس به مدت ۶۰ روز، از جمله در لبنان.
مهر: توقف دائمی و فوری جنگ در همه جبههها از جمله لبنان. آکسیوس آتشبس را موقت (۶۰ روزه) و محدود به مناطق خاصی مثل لبنان میداند و مشخصاً از واژه «تمدید» آتشبس استفاده میکند. این یعنی پس از این مدت ممکن است آتشبس تمدید شود و ممکن هم است که نشود! درحالیکه مهر آن را «دائمی»، «فوری» و در «همه جبههها» توصیف میکند. این تفاوت نشاندهنده تعریف متفاوت از پایان جنگ و درگیریهای منطقهای است.
پنجم؛ رفع تحریمهای ایران
آکسیوس: غیر از اجازه فروش محدود نفت (در صورت پایبندی ایران به توافق اولیه و نشان دادن حسننیت در مذاکرات بعدی)، مورد دیگری از رفع تحریم ذکر نکرده و زمان آن مشخص نیست.
مهر: تعلیق تحریمهای فروش نفت، محصولات پتروشیمی و مشتقات و دسترسی کامل ایران به منابع مالی. ۶۰ روز مذاکره برای توافق نهایی مبتنی بر لغو کامل تحریمهای اولیه، ثانویه، آمریکا و قطعنامههای شورای امنیت و شورای حکام آژانس. این محور مهمترین تفاوت را دارد. آکسیوس تقریباً هیچ اشارهای به رفع تحریمهای ساختاری و بانکی نمیکند و فقط «تسهیل موقت فروش نفت» را مطرح میکند، اما مهر از «تعلیق تحریمهای نفتی و پتروشیمی»، «دسترسی کامل مالی» و سپس «لغو کامل» همه انواع تحریمها (اولیه، ثانویه، آمریکا، سازمان ملل و آژانس) در یک توافق نهایی ۶۰ روزه میگوید.
مهر، اکسیوس یا هر رسانه دیگری طبعاً اطلاعات خود را از منابع نزدیک به تیم مذاکرهکننده کشور خود میگیرد. لذا میتوان این تفاوت گزارشها را جدال دو طرف مذاکره بر محور فکتشیتها دانست.
