توسط : مثبت نیوز – هند که با پاکستان رقابت و تنش راهبردی دارد، از پیمان مکه ابراز نگرانی کرده است. رسانههای هندی این پیمان را «چالشی مستقیم برای امنیت هند» توصیف کردهاند و بر این نکته تأکید دارند که ترکیب «پول سعودی، بمب اتمی پاکستان و پهپادهای ترکیه» میتواند توازن قوا در جنوب آسیا را به نفع پاکستان تغییر دهد.
افزون بر این، ایالات متحده که در حال حاضر درگیر جنگی پرهزینه با ایران است، پیمان مکه را فرصتی برای کاهش بار خود در تأمین امنیت متحدان منطقهای تلقی میکند. سنای آمریکا نیز با تصویب بستهٔ جدید تحریمها علیه روسیه و ایران، نشان داده است که خروج از تعهدات امنیتی در خاورمیانه و سپردن آن به متحدان منطقهای، در دستورکار واشنگتن قرار دارد.
در مجموع، پیمان دفاعی مشترک مکه را باید در چارچوب تحولات عمیق نظم امنیتی خاورمیانه و جهان تحلیل کرد. این پیمان، نه یک «ناتوی اسلامی»، که حلقهٔ جدیدی از «اقمار ناتو» است که با هدف تکمیل پوشش امنیتی ناتو در کریدور شرق – غرب ایران و ایجاد هماهنگی اطلاعاتی – عملیاتی میان جنوب، غرب و شرق ایران طراحی شده است. در این راستا، ترکیه بهعنوان عضو کلیدی ناتو، نقش رابط و هماهنگکنندهٔ این ائتلاف با ساختار فرماندهی ناتو را ایفا میکند و پاکستان و عربستان نیز که هرچند عضو ناتو نیستند، اما متحدان راهبردی غرب محسوب میشوند، شبکههایی از هماهنگی امنیتی را ذیل چتر ناتو شکل میدهند.
با این حال، پیمان مکه با چالشهای جدی نیز مواجه است. ابهام در مادهٔ ۵ پیمان و عدم شفافیت در مورد ماهیت تعهدات نظامی، یکی از نقاط ضعف آن محسوب میشود. همچنین، تنوع منافع و اولویتهای سه کشور عضو، میتواند در مواقع بحرانی به اختلافات جدی منجر شود. از سوی دیگر، روابط پیچیدهٔ ترکیه با برخی اعضای ناتو و همچنین روابط دوگانهٔ آن با روسیه و چین، ممکن است در آینده این ائتلاف را با چالشهای جدیدی مواجه سازد.
در نهایت، پیمان مکه را باید بهعنوان یکی از نشانههای گذار از نظم امنیتی مبتنی بر هژمونی آمریکا به نظمی چندلایه و چندقطبی در خاورمیانه تحلیل کرد. در این نظم جدید، ائتلافهای منطقهای با پشتوانهٔ قدرتهای جهانی، نقش فزایندهای در تأمین امنیت جمعی ایفا خواهند کرد و ناتو، بهعنوان یک ائتلاف فراگیر، با استفاده از اعضای خود، شبکههایی از ائتلافهای اقماری را برای مدیریت بحرانهای منطقهای بهکار خواهد گرفت. پیمان مکه، یکی از اولین و مهمترین مصادیق این راهبرد نوین است که در آن، ترکیه بهعنوان «پل» میان ناتو و جبههٔ عرب، نقشی حیاتی و تعیینکننده ایفا میکند.
