توسط : مثبت نیوز – فراخوان گسترده ناوگان دریایی ایالات متحده به سوی منطقه خاورمیانه و به طور خاص به سوی دریای عمان و خلیجفارس و بالارفتن ضریب احتمال یک تقابل همهجانبه میان ایالات متحده و ایران، بسیاری از کارشناسان نظامی را بر آن داشته است تا شرایط و نتایج احتمالی این تقابل نظامی را مورد تجزیه و تحلیل قرار دهند. بر همین اساس اندیشکده تخصصی «مطالعات دفاعی امنیتی آسیا» در یکی از جدیدترین مقالاتش به موضوع تقابل ایران و ایالات متحده در حوزه دریایی پرداخته و تلاش کرده است تا با ارزیابی دقیق از دادههای نظامی موجود، چشماندازی از چگونگی این تقابل و پیامدها و نتایج احتمالی آن ارائه دهد.
بهرهگیری از سلاح جغرافیا و به چالش کشیدن یک کریدور باریک و بسیار مهم 21 مایلی که گلوگاهی مهم برای انرژی (عبوردهنده حدود 20 تا 21 درصد نفت دریایی جهان) و تجارت جهانی
زیردریاییهای کلاس غدیر ایران، میتواند همان کاری را انجام دهد که زیردریاییهای یو-بوت در جنگ جهانی دوم انجام دادند، میتواند مهر تأییدی بر پتانسیل ویرانگر زیردریاییهای کوچک ایران باشد. کاپیتان تریسی ای. وینسنت از نیروی دریایی ایالات متحده اذعان میکند که زیردریاییهای کلاس غدیر «قابلیت نظارتی بیشتر و یک لایه دفاعی برای ایران فراهم میکنند.» فرمانده دانیل دولان هم تأکید دارد که این زیردریاییها «به خوبی برای اهداف جنگ چریکی، کمین و ضد دسترسی/ ایجاد سد راه ناحیهای، طراحی شدهاند…» از سوی دیگر برخی دیگر از تحلیلگران نظامی نیز هشدار دادهاند که شناسایی این زیردریاییها به خصوص هنگام توقف در بستر دریا بسیار دشوار است و با توجه به تعدادشان، میتوانند برتری تکنولوژیکی دشمن را تحت الشعاع قرار دهند.
ایران درحالحاضر یکی از متنوعترین و درعینحال پرشمارترین ناوگانهای زیردریایی خاورمیانه را اداره میکند. این ناوگان که تعداد آن حدود 28 تا 30 فروند تخمینزده میشود، زیردریاییهای کلاس کیلو (kilo-class) ساخت روسیه (طارق)، زیردریاییهای نیمهسنگین کلاس فاتح تولید داخل و تقریباً 20 زیردریایی کوچک کلاس غدیر را شامل میشود. این نوع ترکیب نکتهای مهم را بازتاب میدهد؛ انتخاب آگاهانه ساختار نیروی دریایی که کمیت، بهینهسازی جغرافیایی و قابلیت بقا را در اولویت قرار داده است. فقدان زیردریاییهای هستهای یا سیستم پیشرانه مستقل از هوا (AIP) – بهرغم رونمایی از نمونه مجهز به AIP کلاس فاتح- تأثیری بر اثربخشی عملیات ایران در خلیجفارس بر جای نگذاشته است، چراکه عمق کم، شوری بالا، ترافیک تجاری متراکم و نویز صوتی شدید در منطقه، بسیاری از مزایای زیردریاییهای بزرگ و پیشرفته را خنثی میکند.
درحالیکه زیردریاییهای کلاس کیلوی ایران همچنان به مناطق عمیقتر خلیج و دریای عمان محدود هستند، پلتفرمهای کلاس فاتح و غدیر در راستای تسلط بر ساحل، جنگ مینی، شناسایی و عملیات کمین در آبهایی اغلب با عمق کمتر از 50 متر، بهینهسازی شدهاند. این ترکیب نیروها، در واقع رد صریح رقابت متقارن با ایالات متحده و جایگزینی آن با یک معماری دفاعی چند لایه را بازتاب میدهد که برای بهرهگیری از شرایط جغرافیا، برتری عددی و عدم قطعیت در راستای تحمیل هزینههای عملیاتی و اقتصادی نامتناسب، طراحی شده است.
الف) زیردریایی کلاس فاتح؛ گامی مهم و تکاملی در زیردریاییهای بومی ایران به شمار میآید. شکاف بین زیردریاییهای کوچک و قایقهای تهاجمی بزرگ را پر میکند و درعینحال انعطافپذیری عملیاتی فوقالعادهای را برای تنگههرمز و خلیجعمان ارائه میدهد. از ظرفیت جابهجایی تقریبی 593 تن در زیر آب، طول 48 متر و مداومت حرکتی 35 روز برخوردار است. سرعتِ 14 گره دریایی در زیر آب و عمق آزمایشی تخمینزده شده 200 تا 250 متر از دیگر ویژگیهای آن است که نشان از بقاپذیری خوب آن در برابر تهدیدات ضد زیردریایی در آبهای کم عمق دارد. به لحاظ تسلیحاتی از 4 و بنابر برخی گزارشها از 6 لوله اژدر 533 میلیمتری که قادر به پرتاب اژدرهای سنگینی چون والفجر برخوردار است. توانایی در استقرار موشکهای ضد کروز کشتی با برد 200 تا 300 کیلومتر (پوششی تا عمق خلیجعمان) و همچنین قابلت استقرار 8 مین زیر دریایی از دیگر ویژگیهای تسلیحاتی این زیردریایی به شمار میآید. در مجموع و در ارتباط با تنگه هرمز، زیر دریاییهای کلاس فاتح به ایران امکان میدهد تا قدرت پنهانکاری، استقامت و حمله از راه دور را در یک پلتفرم واحدِ بهینه شده برای تشدید تنش، ترکیب کند.
ب) زیردریایی کلاس غدیر؛ ستون فقرات عددی نیروهای زیر سطحی ایران را تشکیل میدهد. ظرفیت تقریبی 117 تن در سطح آب و 125 تن در زیر آب، طول 29 متر و خدمه 7 نفره؛ همگی ویژگیهایی هستند که برای چابکی، پنهانکاری و استقرار سریع بهینه شدهاند. تسلیحات شاملِ دو لوله اژدر افکن 533 میلیمتری و اژدرهایی با قدرت تخریب بالا علیه شناورهای سطحی و زیردریایی، توانایی شلیک موشکهای کروز زیرآبی مانند جاسک 2 با برد درگیری 200 تا 300 کیلومتر، قابلیت مینگذاری، توانایی استقرار نیروهای ویژه از جمله غواصان رزمی و تیمهای خرابکار. اندازه کوچک این زیردریایی باعث میشود تا بتواند در بستر دریا مستقر شده، از سطوح بالای نویز محیطی بهرهبرداری کرده و از شناسایی توسط سیستمهای پیشرفته بهینه شده برای آبهای کم عمق بگریزد. در مجموع و از نظر عملیاتی، زیردریاییهای کلاس غدیر از این قابلیت برخوردارند که تنگه هرمز را به یک میدان نبرد پرمناقشه تبدیل کنند که در آن عدم قطعیت در نتیجه، خود میتواند به سلاحی کارآمد تبدیل شود.
جنگ مین یکی دیگر از ارکان این دکترین است که ترافیک دریایی را مسدود و یا هدایت کرده و عملیات پاکسازی طولانیمدت و پرهزینه را بر دشمنان تحمیل میکند. از سوی دیگر امکان ورود نیروهای ویژه از طریق زیردریاییهای کلاس غدیر، جنبه جنگ ترکیبی را بر این قابلیتها اضافه کرده و عملیات خرابکارانه را ممکن میسازد. چنین تحرکاتی در واقع مرز بین درگیریهای دریایی و نامنظم را کمرنگ میکند.
