توسط : مثبت نیوز – اقتصاد ایران برای مهار تورم و کاهش نااطمینانی، به سیاست‌هایی نیاز دارد که از دستاوردهای علمی استفاده کنند و واکنش مردم و بنگاه‌ها را جدی بگیرند.
پژوهش‌های رابرت‌هال و مایکل وودفورد، برندگان نوبل اقتصاد ۲۰۲۶، اهمیت ویژه‌ای برای این مساله دارند. این پژوهش‌ها پیام‌های متعددی برای طراحی حمایت‌های معیشتی، مدیریت نوسان‌های اقتصادی و هماهنگی سیاست‌های پولی و مالی دارند. بااین‌حال، دو موضوع مرتبط با چالش تورم در ایران یعنی نقش نرخ بهره و اعتبار بانک مرکزی، اهمیت بیشتری دارد. پیام محوری این پژوهش‌ها آن است که تصمیم امروز مردم به انتظارشان از آینده وابسته است. بنابراین، اثر سیاست پولی تنها با تغییر نرخ بهره تعیین نمی‌شود. اعتبار بانک مرکزی و تصوری که مردم از مسیر آینده سیاست‌ها دارند نیز تعیین‌کننده است. خانوارها و بنگاه‌ها هنگام تصمیم‌گیری، علاوه بر شرایط فعلی، دوام سیاست‌ها و احتمال تغییر آنها را در نظر می‌گیرند.
در اقتصاد ایران، تورم ماندگار، نوسان ارز و فشار بر قدرت خرید، تصمیم‌گیری بلندمدت را دشوار کرده است. در چنین شرایطی، اعلام هدف کاهش تورم بدون برنامه‌ای باورپذیر، تاثیر محدودی بر رفتار اقتصادی خواهد داشت. مردم باید بتوانند نشانه‌های تحقق این هدف را در تصمیم‌های بودجه‌ای، بانکی و ارزی مشاهده کنند. کار وودفورد نشان می‌دهد نرخ بهره چگونه از مسیر تصمیم‌های مربوط به مصرف، پس‌انداز و سرمایه‌گذاری بر تولید و تورم اثر می‌گذارد. نکته مهم، تفاوت نرخ سود اعلام‌شده با بازدهی واقعی مورد انتظار آن است. اگر مردم انتظار داشته باشند قیمت‌ها سریع‌تر از سود سپرده افزایش یابد، افزایش محدود نرخ سود الزاما انگیزه کافی برای حفظ پس‌انداز در سپرده‌های بانکی ایجاد نمی‌کند. بنابراین، بالا رفتن نرخ اسمی به‌تنهایی نشانه موثرتر شدن سیاست ضد تورمی نیست. همچنین، پایین نگه داشتن دستوری نرخ سود، بدون کاهش تورم و نااطمینانی، تضمینی برای رونق سرمایه‌گذاری نیست. اثرگذاری نرخ بهره به اعتبار بانک مرکزی گره خورده است. اعتبار یعنی مردم باور کنند این نهاد توانایی و اراده اجرای برنامه اعلام‌شده را دارد.
اگر بانک مرکزی از مهار نقدینگی سخن بگوید، اما تامین کسری بودجه یا مشکلات بانک‌ها آن را به گسترش پول وادار کند، این باور تضعیف می‌شود. بنابراین، استقلال عملیاتی بانک مرکزی باید با انضباط بودجه‌ای و اصلاح بانک‌های ناسالم همراه شود. شفافیت نیز باید از اعلام وعده فراتر برود. بانک مرکزی لازم است توضیح دهد چرا نرخ سود را تغییر می‌دهد، چه تحولاتی تصمیم بعدی را تغییر خواهند داد و عملکردش نسبت به هدف چگونه بوده است. هدف واقع‌بینانه، انتشار منظم اطلاعات و پذیرش خطا، اعتماد را افزایش می‌دهد. تعهد معتبر، پایبندی به واکنشی روشن و سازگار با هدف ثبات قیمت‌هاست. برای ایران، کاربرد این درس‌ها مستلزم هماهنگی نرخ سود، بودجه و اصلاحات بانکی است. مهار تورم زمانی پایدارتر می‌شود که مردم در تصمیم‌های امروز، نشانه‌های ثبات فردا را ببینند. اعتبار بانک مرکزی، حاصل سازگاری مستمر میان وعده، ابزار و عملکرد است.
