توسط : مثبت نیوز – توافق مصر و اسرائیل که ارزشی حدود ۳۵ میلیارد دلار دارد، صادرات گاز طبیعی از میدان لویاتان اسرائیل به مصر را تا سال ۲۰۴۰ تضمین میکند. امضای این قرارداد در بحبوحه جنگ غزه و انتقادات عمومی در مصر از سیاستهای اسرائیل، نشاندهنده پیچیدگی رابطه میان منافع اقتصادی بلندمدت و اختلافات سیاسی فوری است.
منطقه خاورمیانه اغلب صحنه تقابل منافع سیاسی و اقتصادی است، و اخیراً شاهد نمونه بارزی از این تعارض بوده است. در حالی که جنگ در غزه موجب عمیقتر شدن شکافهای سیاسی و احساسی میان اسرائیل و بسیاری از کشورهای عربی، از جمله مصر شده، یک توافق اقتصادی عمده مسیر خود را ادامه داده است. این توافق، قراردادی برای صادرات گاز طبیعی از میدان لویاتان اسرائیل به مصر است که در دسامبر ۲۰۲۵ به مرحله نهایی رسید.
این معامله که بزرگترین قرارداد صادراتی در تاریخ اسرائیل محسوب میشود، نه تنها از نظر اقتصادی قابل توجه است، بلکه از نظر سیاسی نیز حاوی پیامهای مهمی است. از یک سو، اسرائیل آن را دستاوردی بزرگ برای اقتصاد و امنیت انرژی خود میداند. از سوی دیگر، مصر که به عنوان مدافع حقوق فلسطینیان شناخته میشود و افکار عمومی آن به شدت از حملات اسرائیل به غزه متأثر است، بر جنبههای صرفاً تجاری این توافق تأکید کرده و آن را جدا از مواضع سیاسی خود تعریف مینماید.
این در حالی است که توافق نهایی شده، توسعهای بر یک همکاری انرژی است که از سال ۲۰۱۸ آغاز شده بود. این قرارداد تأمین حدود ۱۳۰ میلیارد متر مکعب گاز طبیعی از میدان لویاتان اسرائیل را تا سال ۲۰۴۰ پیشبینی میکند. میدان لویاتان، یکی از بزرگترین میادین گازی کشف شده در دریای مدیترانه در دو دهه اخیر است و ذخایر عظیمی دارد. درآمد حاصل از این قرارداد برای اسرائیل رقم قابل توجهی، در حدود ۳۵ میلیارد دلار برآورد میشود که میتواند تأثیر قابلملاحظهای بر اقتصاد این کشور داشته باشد.
برای مصر نیز این قرارداد اهمیت استراتژیک دارد. مصر نه تنها به گاز وارداتی برای مصرف داخلی خود نیاز دارد، بلکه آرزوی تبدیل شدن به یک «مرکز منطقهای» برای گاز مایع (LNG) را در سر میپروراند. مصر دارای زیرساختهای گسترده LNG (تبدیل گاز به مایع برای حمل دریایی) است. با دریافت گاز از اسرائیل (و احتمالاً از دیگر منابع مانند قبرس)، مصر میتواند ظرفیت صادرات LNG خود به اروپا و دیگر بازارها را افزایش دهد و سود تجاری و نفوذ ژئوپلیتیک خود را تقویت کند. این همکاری، یک رابطه برد-برد اقتصادی را نشان میدهد.
اما منطق اقتصادی این قرارداد غیرقابل انکار است. هر دو کشور از مزیتهای نسبی خود استفاده میکنند: اسرائیل از ذخایر گاز، و مصر از موقعیت جغرافیایی و زیرساختهای پردازشی بهره برداری می کند. این امر نشان میدهد که حتی در متلاطمترین روابط سیاسی، محاسبات سود و زیان اقتصادی میتواند مسیر خود را باز کند.
واکنش دو طرف به امضای قرارداد به طور قابل توجهی متفاوت بود. در سمت اسرائیل، این توافق به عنوان یک دستاورد بزرگ ملی و نشانهای از پذیرش و عادیسازی روابط در منطقه ارائه شد. نخستوزیر بنیامین نتانیاهو آن را «لحظهای تاریخی» خواند و بر منافع اقتصادی آن برای اسرائیل تأکید کرد.
در مقابل، نحوه برخورد مقامات مصری بسیار محتاطانه و حسابشده بود. منابع رسمی مصر بلافاصله پس از اعلام خبر بر این موضوع تأکید کردند که این یک «قرارداد کاملاً تجاری» بین شرکتهای خصوصی (از جمله شرکت آمریکایی شورون که در میدان لویاتان شریک است) است و «هیچ بُعد سیاسی» ندارد. آنها تصریح کردند که این توافق به معنای تغییر در مواضع ثابت مصر در حمایت از حقوق فلسطینیان و راهحل دو دولت نیست.
قرارداد گاز ۳۵ میلیارد دلاری بین اسرائیل و مصر، مطالعه موردی از تعامل پیچیده بین اقتصاد و سیاست در خاورمیانه است. این توافق نشان میدهد که چگونه منافع اقتصادی حیاتی، میتوانند حتی در اوج تنشهای سیاسی به پیش بروند. رویکرد مصر در «جداسازی» کامل تجارت از سیاست، یک مانور دیپلماتیک هوشمندانه برای بهرهبرداری از منافع مادی در حالی است که از نظر ایدئولوژیک بر مواضع سنتی خود پافشاری میکند.
