با فساد دولتی چگونه می‌توان مقابله کرد؟
تاریخ انتشار : يکشنبه ۶ اسفند ۱۳۹۶ ساعت ۱۶:۵۳
 
مثبت نیوز- یادداشت/ محمود ختایی - دانشیار بازنشسته دانشکده اقتصاد علامه طباطبائی
با فساد دولتی چگونه می‌توان مقابله کرد؟
 
در مورد میزان گستردگی و شدت فساد در بخش دولتی کشور حرف و سخن بسیار است. از منظر اقتصاد، فساد بازدارنده رشد اقتصادی است و آثار منفی کمی و کیفی گسترده‌ای بر تخصیص بهینه منابع و در نهایت بر رفاه عمومی دارد، اما از طرف دیگرپدیده ای است که اندازه‌گیری و مقایسه آن به سبب تنوع و پنهان کاری بسیار دشوار است.

گزارش سال ۲۰۱۷ سازمان بین المللی شفافیت که اخیرا منتشر شده است، شاید معیار خوبی برای چگونگی میزان فساد بخش دولتی در کشور و مقایسه آن با سایر کشور ها باشد. نگاهی به این گزارش با تاکید به روند آن در ایران و مقایسه با فساد در چند کشور دیگر و هم چنین جست‌وجوی راه بنیانی مقابله با آن نشان می‌دهد که جایگاه جهانی کشور به جهت سطح فساد بخش دولتی مناسب نیست، اما روند محدود بهبود نیز مشاهده می‌شود. بر اساس نظر کارشناسان سازمان شفافیت بین‌المللی، مقابله با فساد مستلزم آزادی رسانه‌ها، شفافیت اطلاعات و حضور سازمان‌های مردمی است.

گزارش سالانه سازمان بین المللی شفافیت نشان می‌دهد که بر اساس شاخص ارزیابی فساد CPI سال ۲۰۱۷ میزان فساد در اکثر کشورها کاهش نیافته است یا کاهش بسیار کمی را نشان می دهد و در همین راستا روزنامه‌نگاران و فعالان مدنی نیز برای ابراز عمومی دیدگاه‌هایشان در مورد فساد دولتی درمعرض تهدید جانی قرار داشته‌اند.

شاخص ارزیابی فساد برای رده‌بندی ۱۸۰ کشور و منطقه خودمختار براساس برآورد کارشناسان و فعالان اقتصادی در مورد شدت فساد بخش دولتی تهیه می‌شود. بر اساس این شاخص عدد صفر نماد بالاترین سطح فساد و عدد ۱۰۰ نماد بالاترین سطح پاکی بخش دولتی است. درسال ۲۰۱۷ عدد بیش از دو سوم کشورها کمتر از ۵۰ (بامیانگین ۴۳) است. متاسفانه این گستردگی نا مناسب فساد تازگی ندارد و در عملکرد چند سال گذشته شاخص هم حاکم بوده است. یافته‌ها نشان می‌دهد در کشورهایی که امنیت مطبوعات و فعالان مدنی پائین است، بالاترین سطح فساد دولتی نیز مشاهده می شود. در کشورهایی که گستردگی فساد خیلی بالا است، در این رابطه هر هفته حداقل یک روزنامه نگار به قتل می‌رسد. در سال ۲۰۱۷ حدود ۹۰ درصد خبرنگاران به قتل رسیده در کشورهائی است که امتیاز آن ها به جهت فساد بخش دولتی کمتر از ۴۵ بوده است.

درسال ۲۰۱۷ شاخص ارزیابی فساد ایران عدد ۳۰ است که در کنار کشورهای گامبیا، برمه، سیلان، و اوکراین در رتبه ۱۳۰ درمیان ۱۸۰ کشور قرار دارد. این رتبه گرچه پائین است اما توجه شود که در همین سال روسیه و مکزیک نیز با فساد بالاتر در رتبه ۱۳۵ قرار دارند. نیوزیلند در رتبه ۱، انگلستان در رتبه ۸، دانمارک در رتبه ۲ و آمریکا در رتبه ۱۶ قرار دارند. قابل توجه آن که رتبه امارات متحده عربی ۲۱ و قطر ۲۹ است که ناشی از چگونگی تخمین شاخص است.

شاخص مورد محاسبه فقط برداشت و تصوری کارشناسی از وجود فساد دولتی است و نمی‌تواند همه ابعاد متغیر فساد را در بر گیرد. برای مثال رتبه امارات و قطر بالا است اما ممکن است این رتبه به سبب مدیریت خوب و کارایی تامین مالی توسط بخش عمومی باشد؛ یا آن که به سبب بهبود تدارکات و دسترسی بهتر مردم به خدمات عمومی و زیربنایی باشد. علیرغم رتبه بالا، در این کشورها برای آزادی های مدنی و عمومی محدودیت های زیادی حاکم است. همچنین هر شکلی از انتقاد و مخالفت سیاسی در مورد خاندان حکومتی به شدت سرکوب می شود. اگر هر دو کشور فضای مدنی آزاد و بازتری داشتند، شاخص متفاوت بود. بررسی های متعدد نشان داده است که کاهش بلند مدت فساد در گرو مشارکت فعال و گسترده جامعه مدنی و رسانه‌ها است.

برای ایران در سال ۲۰۱۳ حدود سال ۱۳۹۲ شاخص ارزیابی در سطح ۲۵ بوده است که با بهبود تدریجی در سالهای بعدی به ترتیب به ارقام ۲۷، ۲۷، ۲۹ و بالاخره ۳۰ در سال ۲۰۱۷ رسیده است. رقم مشابه برای ایران در سال ۱۳۸۴ و پایان دولت اصلاحات نیز ۲۹ بوده است. در این سال رتبه ایران در میان ۱۴۶ کشور ۸۸ است.

آخرین تجربیات و بررسی‌ها نشان می دهد که برای مبارزه با فساد، آزادی رسانه‌ها و فعالان سیاسی و مدنی یک ضرورت حیاتی هستند. در این راستا شفافیت بین‌المللی اقداماتی را به جامعه جهانی توصیه می‌کند که بعضی از این توصیه‌ها عبارتند از:

- دولت ها و فعالان اقتصادی باید اقداماتی انجام دهند تا آزادی بیان، رسانه های مستقل، امکان مخالفت سیاسی، و جامعه مدنی باز و فعال گسترش بیشتری یابد.

- مقررات حاکم بر رسانه‌ها اعم از رسانه‌های سنتی یا جدید به حداقل برسد. روزنامه نگاران ترسی از سرکوب نداشته باشند.

- کمک ها و دسترسی به سازمان‌های بین‌المللی با در نظر گرفتن آزادی مطبوعات در کشورها باشد.

- جامعه مدنی و دولت‌ها باید مقررات امکان دسترسی به اطلاعات را تسهیل کنند. این امر موجب افزایش شفافیت و پاسخگوئی می‌شود و در عین حال فرصت‌های فساد را کمتر می‌کند. تلاش باید نه فقط در جهت وضع قوانین، بلکه به جهت اجرای آن نیز باشد.

- فعالان و دولت‌ها باید از فرصت فراهم شده در زمینه اهداف توسعه پایدار سازمان ملل متحد برای دفاع و پیشبرد اصلاحات و مبارزه با فساد در سطح ملی و جهانی استفاده کنند. به ویژه دولت ها باید دسترسی به اطلاعات و حمایت از آزادی های اساسی را که در راستای موافقتنامه های اهداف توسعه پایدار است تضمین کنند.

- دولت‌ها و فعالان اقتصادی باید فعالانه اطلاعات مربوط به منافع عمومی مردم را در دسترس عامه قرار دهند. این اطلاعات بودجه دولت‌ها، مالکیت شرکت‌ها، تدارکات بخش عمومی و تامین مالی احزاب سیاسی را شامل می‌شود. بر این اساس روزنامه‌نگاران، جامعه مدنی و گروه‌های مرتبط می‌توانند به نحو بهتری وجود فساد را انعکاس دهند که بازدارنده گسترش آن است.

متاسفانه بر اساس گزارش ۲۰۱۷ سازمان عفو بین المللی، در این سال ایران از جهات آزادی‌های سیاسی، فعالیت های احزاب، فعالیت های مدنی، حقوق بشر، محکومیت خبرنگاران وسانسور مطبوعات، رسانه ها و معیار های دیگر آن سازمان نیز در شرایط خوبی قرار ندارد. طبیعتا بخش بزرگی از توصیه های سازمان شفافیت بین‌المللی برای کاهش بنیادی پدیده فساد نیز نمی‌تواند محمل اجرائی داشته باشد.

Share/Save/Bookmark
کد مطلب: 11235
 


 
 
 
محمدرضا گلزار

تاریخ: سه‌شنبه13شهریور

مکان: سالن میلاد نمایشگاه

ساعت: 19:30و22:15

اطلاعات جزئی: قیمت بلیت ها (ریال) 550,000 700,000 800,000 850,...

 
گروه چارتار

تاریخ: دوشنبه12شهریور

مکان: رویال هال هتل اسپیناس پالاس

ساعت: 17:45و22:00

اطلاعات جزئی: قیمت بلیت ها (ریال) 550,000 650,000 750,000 850,...

 
بمرانی

تاریخ: 10شهریور

مکان: کاخ نیاوران - فضای باز

ساعت: ۲۱:۳۰

اطلاعات جزئی: مدت زمان اجرا: 120دقیقه بهای بلیط : , 60,000 تومان ...

 
داماهی

تاریخ: 9شهریور

مکان: کاخ نیاوران - فضای باز

ساعت: ۲۱:۳۰

اطلاعات جزئی: مدت زمان اجرا: 120دقیقه بهای بلیط : , 60,000 تومان ...

 
امید حاجیلی

تاریخ: 1و2شهریور

مکان: سالن میلاد نمایشگاه

ساعت: 19:30و22:15

اطلاعات جزئی: قیمت بلیت ها (ریال) 550,000 700,000 800,000 850,...

 
سرحدات لیر

تاریخ: 1تا26شهریورماه97

مکان: تئاتر مستقل تهران - سالن اصلی

ساعت: ۲۲:۰۰

اطلاعات جزئی: 85دقیقه بهای بلیط : , 21,000 تومان , 24,500 تومان نویسنده:...

 
روزهای بی باران

تاریخ: ۱۴مردادتا۱۵شهریور

مکان: پردیس تئاتر شهرزاد - سالن یک

ساعت: ۱۸:۳۰

اطلاعات جزئی: مدت زمان اجرا: 70دقیقه بهای بلیط : , 25,000 تومان ...

 
سینما فلیک

تاریخ: تیرومرداد97

مکان: پردیس تئاتر شهرزاد - سالن دو

ساعت: ۲۲:۰۰و۱۹:۰۰

اطلاعات جزئی: مدت زمان اجرا: 115دقیقه بهای بلیط : , 40,000 تومان ...

 
چشم‌ هایی که مال توست

تاریخ: ۲۷مردادتا۲۸مهر(فقط

مکان: تماشاخانه شانو

ساعت: شنبه

اطلاعات جزئی: ۱ ساعت بها: ۳۵,۰۰۰ و ۳۰,۰۰۰ تومان نویسنده و کارگردان:...

 
تناسخ ۳ تا ۳۵ تومن ۲۰:۰۰

تاریخ: ۲۷تیرتا۰۲شهریور

مکان: تماشاخانه پالیزسالن۲

ساعت:

اطلاعات جزئی: ۱ ساعت و ۱۰ دقیقه بها: ۳۵,۰۰۰ و ۳۰,۰۰۰ تومان نویسنده ...

 
ابراهیم

تاریخ: مرداد

مکان: محسن چاوشی

ساعت: 97

اطلاعات جزئی:

 
به چشم های تو سوگند

تاریخ: مرداد

مکان: ایوب صادقی

ساعت: 97

اطلاعات جزئی: این آلبوم شامل هشت قطعه است که اشعاری از محمدرضا یار ...

 
کوچ تا رهایی

تاریخ: مرداد

مکان: وحید تاج

ساعت: 97

اطلاعات جزئی: آلبوم حاضر شامل هفت قطعه است که در آنها از اشعار شاعران ...

 
ایران من

تاریخ: مرداد

مکان: همایون شجریان

ساعت: 97

اطلاعات جزئی: آلبوم ایران من شامل دوازده قطعه آواز و تصنیف است و ...

 
نه و هرگز

تاریخ: مرداد

مکان: علی محمدی

ساعت: 97

اطلاعات جزئی: آهنگساز: شهرام ارشادی تنظیم کننده: شهرام ارشادی،...

 
فراتر از درون

تاریخ: 26مردادتا16شهریور

مکان: گالری ژاله

ساعت: 16تا21

اطلاعات جزئی:

 
پلتفرم 101 – لحظه قطعی

تاریخ: 26مردادتا26شهریور

مکان: نگارخانه علیها

ساعت: 6تا20

اطلاعات جزئی:

 
صور خیال ٣

تاریخ: 26مردادتا16شهریور

مکان: گالری پردیس ملت

ساعت: 11تا20

اطلاعات جزئی:

 
همه چیز از همه چیز آغاز می شود

تاریخ: 02شهریورتا16شهریور

مکان: گالری ابد

ساعت: 16تا20

اطلاعات جزئی:

 
دکوفو

تاریخ: 26مردادتا23شهریور

مکان: گالری مکث

ساعت: 10تا20

اطلاعات جزئی: